van onderuit

[voorzetsels]
Do we buy our train tickets 'in' or 'op' the station? Do we ask 'voor' or 'om' informatie?
Post Reply
User avatar
Langemarck
Waardevol lid
Posts: 75
Joined: Sun Jan 29, 2017 3:32 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Polish
Second language: English
Third language: German
Gender: Male
Location: Utrecht

van onderuit

Post by Langemarck » Sat Mar 04, 2017 5:44 pm

Er is lekkage bij me aanwezig, aan de invoeraansluiting van de warmteset, in de meterkast, op de plek waar een pijp omringd is met een rode plastic ring. Meestal druipt het niet veel van onderuit de ring.

Twee vragen: :

1. Kan een pijp omringd zijn MET of DOOR iets?

2. Is het juist te zeggen dat water druipt van onderuit een ring (die een soort verzegeling uitmaakt, naar ik denk), of misschien: van onderuit vandaan?
Ziet ge een fout in de bovenstaande uiting? Heb te allen tijd de vrijmoedigheid om er correcties aan te brengen!

ngonyama
Superlid
Posts: 1299
Joined: Mon Oct 12, 2009 12:15 am
Country of residence: United States
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch, Xhosa

Re: van onderuit

Post by ngonyama » Sat Mar 04, 2017 6:44 pm

Langemarck wrote:Er is lekkage bij me aanwezig, aan de invoeraansluiting van de warmteset, in de meterkast, op de plek waar een pijp omringd is met een rode plastic ring. Meestal druipt het niet veel van onderuit de ring.

Twee vragen: :

1. Kan een pijp omringd zijn MET of DOOR iets?
Allebei wordt wel gezegd. Bij "door" denk ik meer aan losse figuren, zoals mensen, bomen. Bij "met" denk ik meer aan iets wat eromheen gewikkeld is.

2. Is het juist te zeggen dat water druipt van onderuit een ring (die een soort verzegeling uitmaakt, naar ik denk), of misschien: van onderuit vandaan?
oei, dat is een goeie vraag. Ja, het wordt wel gezegd, maar hoe je het precies moet schrijven is een andere zaak. Ik vermoed dat het "vanonder uit de ring" is, maar dit soort drievoudige voorzetsels/bijwoorden zijn een lastig en tamelijk duister gebied van de Nederlandse spelling. Gewoonlijk worden bijwoorden aan elkaar geschreven, maar voorzetsels zijn los en uit is denk ik hier het voorzetsel.

Het is dus:
De bumper zit voor aan de auto
De bumper zit vooraan.

In het tweede geval is "vooraan" een bijwoord, in het eerste geval is "voor" een bijwoord en "aan" een voorzetsel.

Ik moet bekennen dat ik deze redenatie van de Taalunie niet erg vind kloppen omdat er in het Nederlands een heel stel voorzetselbijwoorden zijn, die nu eens als bijwoord, dan weer als voorzetsel optreden. Veel Nederlandse voorzetsels zijn denk ik oorspronkelijk bijwoorden geweest. Dit is anders dan in bijvoorbeeld het Latijn waar het onderscheid veel scherper is. Om in het Nederlands via de spelling een scherp onderscheid af te dwingen ruikt dus naar een Latinisme. En het Nederlands lijdt al eeuwen onder de neiging alles door een Latijnse bril te willen zien.

Als je vandaan wilt gebruiken, wordt het iets als:

het druipt onder uit de ring vandaan

User avatar
BrutallyFrank
Global moderator
Posts: 941
Joined: Fri Apr 20, 2007 3:47 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Gender: Male
Location: Eijsden-Margraten

Re: van onderuit

Post by BrutallyFrank » Sat Mar 04, 2017 7:09 pm

Langemarck wrote:Er is lekkage bij me aanwezig, aan de invoeraansluiting van de warmteset, in de meterkast, op de plek waar een pijp omringd is met een rode plastic ring. Meestal druipt het niet veel van onderuit de ring.

Twee vragen: :

1. Kan een pijp omringd zijn MET of DOOR iets?

2. Is het juist te zeggen dat water druipt van onderuit een ring (die een soort verzegeling uitmaakt, naar ik denk), of misschien: van onderuit vandaan?
1. In dit geval is die pijp omringd met iets: met een ring. Dat wil niet zeggen dat de pijp niet omringd kan zijn door iets. 'Met iets' geeft aan dat de ring een onderdeel van de pijp is. "Door iets" geeft aan dat er iets omheen zit, maar niet echt een onderdeel is van de pijp.

2. Van onderuit een ring: In dit geval zal er iets zijn dat door de onderkant van een afsluiting druipt (verticale constructie). Het is tamelijk vaag waar de lekkage vandaan komt. Het kan zijn dat er van bovenaf iets lekt, maar dat het toch onder een ring vandaan komt. Of dat het een lekkage van onderop is en dat het onder aan een ring lekt.

"van onderuit vandaan" is in dit geval ook goed, maar ook dan zal de constructie die lekt wel als rechtop worden beschouwd. Er is sprake van een 'onder' en 'boven'. Of die ring dan onder of boven aan de constructie zit, is niet van belang. Ik moet toegeven dat zoiets heel relatief is en zelfs ter plekke tot verwarring kan leiden.


Als je zegt dat je het nog niet begrijpt, kan ik me dat goed voorstellen. Een vriend van me heeft ooit eens een heel stuk geschreven over voorzetsels en ik denk dat zelfs native speakers er moeite mee zouden hebben.
"Moenie worrie nie, alles sal reg kom" (maar hy het nie gesê wanneer nie!)

Image

User avatar
Langemarck
Waardevol lid
Posts: 75
Joined: Sun Jan 29, 2017 3:32 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Polish
Second language: English
Third language: German
Gender: Male
Location: Utrecht

Re: van onderuit

Post by Langemarck » Sun Mar 05, 2017 2:51 am

Ik dank ulieden van harte. Na uw berichten tweemaal aandachtig gelezen te hebben kan ik niet meer zeggen dat ik niet begrijpe, demeer dat de kommentaren over dit ene onderwerp zo inzichtelijk en uitputtend zijn, echt te genieten. Nu geldt het dat alles maar te onthouden.

Zou misschien een ''technisch'' meer neutrale vorm kunnen zijn:

Water lekt van binnenuit de ring?
Ziet ge een fout in de bovenstaande uiting? Heb te allen tijd de vrijmoedigheid om er correcties aan te brengen!

Post Reply