Kapitein-eigenaar

[zelfstandig naamwoorden en lidwoorden]
Here you can ask anything about Dutch articles ('de', 'het', 'een'), how to make plural nouns, how to make nouns small (diminutives), compound nouns, and everything else related to nouns and articles.
Post Reply
willem269
Nieuwkomer
Posts: 2
Joined: Wed Nov 22, 2017 11:56 am
Country of residence: Germany
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Canada)
Third language: German
Fourth language: French

Kapitein-eigenaar

Post by willem269 » Wed Nov 22, 2017 12:05 pm

In de scheepvaart bestaat de term kapitein-eigenaar. Wat nu als je het over het meervoud hebt. In de vakpers spreek men dan van kapitein-eigenaren. Moet dat niet kapiteins-eigenaar zijn?

ngonyama
Superlid
Posts: 1324
Joined: Mon Oct 12, 2009 12:15 am
Country of residence: United States
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch, Xhosa

Re: Kapitein-eigenaar

Post by ngonyama » Thu Nov 23, 2017 4:09 am

Ik weet het antwoord niet en kan zo gauw ook geen taaladvies vinden. Het enige wat erbij in de buurt komt is "kapitein-commandant" dat volgens de taalunie "kapitein-commandanten" als meervoud heeft http://woordenlijst.org/#/?q=kapitein-commandant Vraag me niet waarom. Maar misschien dat ze het daarop enten.

Misschien zou je de Taalunie of Onze Taal eens om een advies moeten vragen.

User avatar
BrutallyFrank
Global moderator
Posts: 976
Joined: Fri Apr 20, 2007 3:47 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Gender: Male
Location: Eijsden-Margraten

Re: Kapitein-eigenaar

Post by BrutallyFrank » Thu Nov 23, 2017 9:10 am

Ik had ook al moeite met deze vraag, maar ik denk toch een antwoord te hebben gevonden. Volgens mij is deze discussie hier al eens gevoerd, maar ik kon 'm niet terugvinden. Dus ging ik op zoek naar een voorbeeld: gouverneur-generaal. Daarbij is het meervoud 'gouverneurs-generaal'. Maar hoe zit dat nou bij andere woorden. Voor mijn gevoel gaat 'kapiteins-eigenaar' niet.

Toch heb ik ergens deze tekst gevonden waar ik me wel in kan vinden:
Vermelding verdient nog, dat bij samenstellingen in het algemeen het tweede lid de meervoudsuitgang krijgt, maar dat er bij copulatieve samenstellingen uitzonderingen kunnen optreden.
Zijn de leden van de samenstelling naar de betekenis zuiver gelijkwaardig, dan krijgen ze beide een meervoudsuitgang. Voorbeelden: collega's-neerlandici, ministers-presidenten, secretarissen-penningmeesters, luitenants-kwartiermeesters . In deze gevallen gaat het immers om personen die respectievelijk 'collega en neerlandicus', 'minister en president (van de ministerraad)', 'secretaris en penningmeester', 'luitenant en kwartiermeester' zijn. (Uitzonderingen zijn: priester-arbeiders, zendeling-artsen .)
Is het eerste lid van de samenstelling als bepaling, het tweede als kernwoord op te vatten, dan krijgt alleen het kernwoord de meervoudsuitgang. Zo is een 'luitenant-generaal' een bepaald soort generaal; het meervoud wordt dan luitenant-generaals. Andere voorbeelden zijn: kandidaat-notarissen, leerling-verpleegkundigen .
Naar de uiterlijke vorm vertonen hiermee veel overeenkomst de combinaties van kernwoord met achtergeplaatst adjectief, waar ook het kernwoord in het meervoud komt te staan (zoals bij Staten-Generaal). Voorbeelden zijn: gouverneurs-generaal, auditeurs-militair, executeurs-testamentair, processen-verbaal .
In de praktijk is het echter niet altijd gemakkelijk uit te maken, zeker niet voor de op de betrokken gebieden niet deskundige taalgebruiker, wat kernwoord en wat bepaling is. Volgens de woordenboeken is het meervoud van minister-president, zoals hierboven vermeld, ministers-presidenten, maar de opvatting van minister-president als een bepaald soort minister (vergelijk de term eerste minister) lijkt niet ongerijmd. Dit zou aanleiding kunnen geven tot het meervoud ministers-president. Anderzijds zijn de meervoudsvormen van sergeant-majoor en generaal-majoor volgens de woordenboeken: sergeant-majoors en generaal-majoors. Het gaat hier echter om een bepaald soort sergeant respectievelijk generaal; in het leger worden dan ook de meervouden sergeanten-majoor en generaals-majoor gebruikt. Het feit dat de meervoudsuitgang bij enkelvoudige woorden alleen achteraan kan staan, speelt uiteraard ook bij samenstellingen een rol. Zo treffen we ook niet-erkende meervoudsvormen als gouverneur-generaals aan.
Ten slotte moet nog vermeld worden dat bij nevengeschikte substantieven die naar de betekenis een hechte eenheid vormen, vaak alleen het laatste substantief een meervoudsuitgang krijgt (groepsmeervoud). De substantieven en het voegwoord worden dan meestal door een koppelteken verbonden. Dit doet zich onder andere voor bij kop-en-schotels, paard-en-wagens, voor-en-tegens , bijv. in de zinnen:

(1) Je ziet tegenwoordig niet veel paard-en-wagens meer.
(2a) De voor-en-tegens werden uitvoerig besproken.

Naast (2a) is evenwel ook gebruikelijk:

(2b) De voors en tegens werden uitvoerig besproken.


Als ik me aan deze regels zou houden, zou ik zeggen dat het meervoud van kapitein-eigenaar vanwege de gelijkwaardigheid 'kapiteins-eigenaars' of zelfs 'kapiteins-eigenaren' kan zijn. Woordenlijst.org kent b.v. ook 'eigenaren-directeurs', 'eigenaren-directeuren', 'eigenaars-directeurs' en 'eigenaars-directeuren'.
"Moenie worrie nie, alles sal reg kom" (maar hy het nie gesê wanneer nie!)

Image

willem269
Nieuwkomer
Posts: 2
Joined: Wed Nov 22, 2017 11:56 am
Country of residence: Germany
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Canada)
Third language: German
Fourth language: French

Re: Kapitein-eigenaar

Post by willem269 » Thu Nov 23, 2017 9:55 am

Heren, dank!

Dit alles is zeer verhelderend. Ik denk dat ik het ga houden bij kapiteins-eigenaren al heb ik te maken met een eindredacteur die er wellicht kapitein-eigenaren van zal maken :-P

Post Reply