'Ze' of 'haar'

"Wablief" of "Wat zegt u", "zeker en vast" of "vast en zeker"? Vlaams en Hollands zijn beide Nederlands en toch zijn er veel verschillen. Dit is het forum waar je vragen kunt stellen over het Vlaams.
User avatar
heerMat
Superlid
Posts: 163
Joined: Wed Mar 04, 2009 9:21 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: Gent

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by heerMat » Tue Mar 10, 2009 6:41 pm

Laatst hoorde ik Herman de Croo nog zeggen "de meest... der wereld" (het was heus niet ter wereld!)
"Constantijnt je, ’t zaligh kijntje, Cherubijnt je, van om hoogh
D’ydelheden, hier beneden, uitlacht met een lodderoogh." (Vondel)

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Grytolle » Tue Mar 10, 2009 7:36 pm

heerMat wrote:Laatst hoorde ik Herman de Croo nog zeggen "de meest... der wereld" (het was heus niet ter wereld!)
Misschien maakte hem bewust ne genitief? wereld is immers vooral vrouwelijk
:-)

User avatar
heerMat
Superlid
Posts: 163
Joined: Wed Mar 04, 2009 9:21 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: Gent

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by heerMat » Wed Mar 11, 2009 12:26 am

Ja, en in het Duits is het ook "die Welt", maar " 's werelds " klinkt toch beter dan "der wereld"?
Hmm nu ga ik helemaal de mist in want ik wou eigenlijk aantonen dat wereld vrouwelijk is, maar der is gen.vr. en des gen.m.
In het woordenboek staat v(m)... Ik eis klaarheid!
Maar ik acht Herman de Croo echt niet zo intelligent om een "fout" recht te zetten, hij zou eerder onbewust een fout maken tegen een fout... :D
"Constantijnt je, ’t zaligh kijntje, Cherubijnt je, van om hoogh
D’ydelheden, hier beneden, uitlacht met een lodderoogh." (Vondel)

User avatar
Bieneke
Site Administrator
Posts: 1965
Joined: Wed Aug 10, 2005 10:18 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Gender: Female
Location: Maastricht

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Bieneke » Wed Mar 11, 2009 12:44 am

Grappig; nooit bij stilgestaan. 's Werelds blijkt al eeuwen te worden gebruikt. Een stukje uit een lange lap tekst op http://www.dbnl.org/tekst/vooy001nede01 ... 1_0005.htm:
C.G.N. de Vooys wrote: (...) Wanneer tegen het einde van de M.E. en vooral in de 16de eeuw, ook vrouwelijke woorden een genitief -s krijgen (werelts, crachts, bruuts) dan is dat niet met Van Helten (Vgr. § 64) te beschouwen als een Oud-germaans overblijfsel, te vergelijken met Oud-Saksische vormen: daarvoor is het verschijnsel te jong. De verbinding met het lidwoord des, waarvan Kolthoff (§ 44) tal van voorbeelden geeft (des bruyts, des hants, des maechts enz.). is het beste bewijs dat dit schrijftaalvormen geworden waren, die geen grondslag meer vonden in de levende taal. Als Marnix ‘des maeghts’ schrijft, durft Spieghel, in de Twe-spraack, des vrous als genitief aanbevelen, en volgt Hooft hem na, door in de Granida: des siels te schrijven. 1) En wanneer Warenar stadhuistaal wil spreken, dan noemt hij zich ‘de vader des bruyts’. Aan dit ‘misbruik’ hebben latere zeventiende-eeuwse grammatici een eind gemaakt door strenge scheiding tussen mannelijke en vrouwelijke buiging.
En op http://www.dbnl.org/tekst/_taa001taal02 ... 02_036.htm:
L.A. te Winkel wrote:Vindt men ook al eens 's werelds ondergang en meer dergelijke uitdrukkingen, zij zijn in de hevigste tegenspraak met de natuur van alle Germaansche talen
Bieneke

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Grytolle » Wed Mar 11, 2009 1:32 am

heerMat wrote:Ja, en in het Duits is het ook "die Welt", maar " 's werelds " klinkt toch beter dan "der wereld"?
Hmm nu ga ik helemaal de mist in want ik wou eigenlijk aantonen dat wereld vrouwelijk is, maar der is gen.vr. en des gen.m.
In het woordenboek staat v(m)... Ik eis klaarheid!
Maar ik acht Herman de Croo echt niet zo intelligent om een "fout" recht te zetten, hij zou eerder onbewust een fout maken tegen een fout... :D
's Werelds stamt van een periode waarin de verbuiging in verval was neem ik aan; nu is het echter maar een vaste uitdrukking en maakt het niet uit of het grammatisch juist is of niet :P Als ge echter ne nieuwe genitief wilt maken, dan is dat een kunstmatige bezigheid, en moete op 't geslacht letten. Zoude gij ne wereld of een wereld zeggen?
:-)

User avatar
heerMat
Superlid
Posts: 163
Joined: Wed Mar 04, 2009 9:21 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: Gent

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by heerMat » Wed Mar 11, 2009 12:43 pm

voor mij klinkt "ne wereld" helemaal fout, dus in mijn kop zal "wereld" ook wel vrouwelijk zijn :)
"Constantijnt je, ’t zaligh kijntje, Cherubijnt je, van om hoogh
D’ydelheden, hier beneden, uitlacht met een lodderoogh." (Vondel)

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Grytolle » Wed Mar 11, 2009 1:12 pm

goed =D> :mrgreen: :mrgreen:
:-)

User avatar
Bieneke
Site Administrator
Posts: 1965
Joined: Wed Aug 10, 2005 10:18 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Gender: Female
Location: Maastricht

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Bieneke » Wed Mar 11, 2009 2:59 pm

Dit zal voor iedereen (of in ieder geval: iedere Vlaming) toch wel gelden? We zeggen tenslotte ook 'ter wereld', niet 'ten wereld(e)'.
Bieneke

Wim
Native speaker & moderator
Posts: 622
Joined: Fri Sep 02, 2005 7:39 am
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Great Britain)
Third language: French
Fourth language: German
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Quite a lot.
Gender: Male
Location: The Hague, Holland

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Wim » Fri Mar 13, 2009 10:50 am

Nog zo een: de tand des tijds naast in de loop der tijd. Misschien is dat laatste een (onjuiste) verkorting van in de loop der tijden, maar dat zou ik moeten opzoeken.

Groetjes,
Wim

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Grytolle » Fri Mar 13, 2009 10:52 am

Bieneke wrote:Dit zal voor iedereen (of in ieder geval: iedere Vlaming) toch wel gelden? We zeggen tenslotte ook 'ter wereld', niet 'ten wereld(e)'.
Nie' zeker... Wannes van de Velde zingt "onze wereld" (het had "ons wereld" moeten zijn). Ik heb trouwens ook verwijzingen met "z'n" gezien in enig lieke
:-)

User avatar
Leen
Waardevol lid
Posts: 59
Joined: Tue Dec 30, 2008 1:05 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: België

Re: 'Ze' of 'haar'

Post by Leen » Fri Mar 13, 2009 10:14 pm

Ik zou normaal wel 'een wereld' zeggen, maar bv. niet in de uitdrukking 'in wa voor ne wereld leven wij'

Post Reply