Een opgemerkt betoog

"Wablief" of "Wat zegt u", "zeker en vast" of "vast en zeker"? Vlaams en Hollands zijn beide Nederlands en toch zijn er veel verschillen. Dit is het forum waar je vragen kunt stellen over het Vlaams.
Post Reply
User avatar
snowball
Superlid
Posts: 192
Joined: Mon Nov 24, 2008 3:39 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Gender: Male
Location: Nederland

Een opgemerkt betoog

Post by snowball » Wed Feb 29, 2012 3:00 pm

Ik hoorde laatst de nieuwslezeres van de VRT de toespraak van Angela Merkel in de bundestag naar aanleiding van de steun aan Griekenland omschrijven als een "opgemerkt betoog".
Ik heb dit nog nooit eerder gehoord, ik ken 'opgemerkt' alleen als werkwoordsvorm, van Dale kent het ook niet en bij de Vlaamse woordenboeken op internet vind ik het ook niet terug.
Is dit een Vlaamse variant van 'opmerkelijk' of betekent het iets anders?
Opmerkelijk heeft meestal de bijklank van "vreemd", zoals ik het begreep was het in dit verband meer iets als "opvallend" of "bijzonder", maar ik kan er naast zitten.
Is dit een gebruikelijke combinatie en zo ja, wat betekent het exact en waarom staat het niet in van Dale?
Ik hoor graag een reactie van een Vlaming of Nederlandse Limburgers/Brabanders indien zij deze constructie wel kennen.

User avatar
Quetzal
Retired moderator
Posts: 2173
Joined: Sat Nov 04, 2006 11:51 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: Belgium

Re: Een opgemerkt betoog

Post by Quetzal » Wed Feb 29, 2012 11:27 pm

Als je het Googlet kom je wel een aantal hits tegen - veel herhalingen van dezelfde tekst, maar toch een aantal verschillende zinnen. Ik denk dat je het eerder moet interpreteren als een betoog dat veel aandacht heeft getrokken, door veel mensen is "opgemerkt" als het ware. Maar erg frequent is het niet, nee... ik had er nooit over nagedacht eigenlijk.

User avatar
snowball
Superlid
Posts: 192
Joined: Mon Nov 24, 2008 3:39 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Gender: Male
Location: Nederland

Re: Een opgemerkt betoog

Post by snowball » Thu Mar 01, 2012 12:08 am

Quetzal wrote:Als je het Googlet kom je wel een aantal hits tegen - veel herhalingen van dezelfde tekst, maar toch een aantal verschillende zinnen. Ik denk dat je het eerder moet interpreteren als een betoog dat veel aandacht heeft getrokken, door veel mensen is "opgemerkt" als het ware. Maar erg frequent is het niet, nee... ik had er nooit over nagedacht eigenlijk.
Ah, bedankt. Dat is grappig, want zo begreep ik het eigenlijk ook... letterlijk, als dat het was "opgemerkt".
Dat probeerde ik uit te drukken met "opvallend", iets dat je opmerkt.
Ik realiseer me trouwens net dat ik het niet goed heb opgeschreven, ze had het over een 'opgemerkt pleidooi' in plaats van betoog.
Maar dat maakt denk ik niet uit, of is het in die combinatie wel een gebruikelijke zegswijze?

User avatar
Quetzal
Retired moderator
Posts: 2173
Joined: Sat Nov 04, 2006 11:51 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: Belgium

Re: Een opgemerkt betoog

Post by Quetzal » Thu Mar 01, 2012 9:24 pm

snowball wrote: Ah, bedankt. Dat is grappig, want zo begreep ik het eigenlijk ook... letterlijk, als dat het was "opgemerkt".
Dat probeerde ik uit te drukken met "opvallend", iets dat je opmerkt.
Ik realiseer me trouwens net dat ik het niet goed heb opgeschreven, ze had het over een 'opgemerkt pleidooi' in plaats van betoog.
Maar dat maakt denk ik niet uit, of is het in die combinatie wel een gebruikelijke zegswijze?
Toch wel, ja, bijna 1500 hits tegen amper 100 voor betoog, en ik kan zelf ook bevestigen dat ik "opgemerkt pleidooi" normaler vind klinken.

Ik vind het niet helemaal hetzelfde als "opvallend" - een opvallend pleidooi is een pleidooi dat om welke reden dan ook opgemerkt zou moeten worden, dat wil nog niet zeggen dat dat ook gebeurt. Terwijl omgekeerd een saai, onorigineel pleidooi in theorie best een "opgemerkt pleidooi" kan worden als de omstandigheden meezitten. De beschrijving slaat met andere woorden meer op de reactie op het pleidooi, dan op het pleidooi zelf.

hi no iri
Lid
Posts: 21
Joined: Thu Mar 01, 2012 9:32 am
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Second language: English
Third language: French
Fourth language: German

Re: Een opgemerkt betoog

Post by hi no iri » Mon Mar 05, 2012 8:06 pm

Ik denk eerder dat opgemerkt hier wordt gebruikt in plaats van opmerkzaam

zoals: We hebben het opgemerkt, het was opmerkzaam

User avatar
Joke
Retired moderator
Posts: 1974
Joined: Fri Jan 20, 2006 8:14 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch (in progress...)
Gender: Female

Re: Een opgemerkt betoog

Post by Joke » Tue Mar 06, 2012 8:50 am

Ik ken opmerkzaam alleen in de betekenis: iemand die goed oplet en allerlei dingen opmerkt.
Een opmerkzaam persoon kan voor mij, maar een opmerkzame gebeurtenis niet.

User avatar
snowball
Superlid
Posts: 192
Joined: Mon Nov 24, 2008 3:39 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Gender: Male
Location: Nederland

Re: Een opgemerkt betoog

Post by snowball » Tue Mar 06, 2012 1:43 pm

Joke wrote:Ik ken opmerkzaam alleen in de betekenis: iemand die goed oplet en allerlei dingen opmerkt.
Een opmerkzaam persoon kan voor mij, maar een opmerkzame gebeurtenis niet.
Een opmerkzame gebeurentenis kan voor mij ook niet.
Bovendien geeft het slechts vier resultaten op google (als ik deze thread niet mee tel), dus het zal niet zo gebruikelijk zijn?
Ik zou in dat verband eerder "opmerkelijk" gebruiken.

hi no iri
Lid
Posts: 21
Joined: Thu Mar 01, 2012 9:32 am
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Second language: English
Third language: French
Fourth language: German

Re: Een opgemerkt betoog

Post by hi no iri » Tue Mar 06, 2012 3:23 pm

Joke wrote:Ik ken opmerkzaam alleen in de betekenis: iemand die goed oplet en allerlei dingen opmerkt.
Een opmerkzaam persoon kan voor mij, maar een opmerkzame gebeurtenis niet.

Dan zal dat waarschijnlijk mijn West-Vlaams dialect zijn. Dingen die aandachtstrekkend zijn worden hier bestempeld als 'opmerkzaam'.

Nu ik op synoniemen.net kijk naar de synoniemen van "opgemerkt":

Volgens het handwoordenboek van de Nederlandsche synoniemen:(1908)

Bijzonder — bevreemdend — bizar — buitengemeen — buitengewoon — merkwaardig — ongemeen — opmerkelijk — raar — vreemd — (ver)wonderlijk — zeldzaam — zonderling. Hetgeen afwijkt van hetgeen verwacht wordt. Bijzonder, merkwaardig of opmerkelijk, (ver)wonderlijk en sterker nog zonderling, noemt men wat treft door afwijkenden aard, hoedanigheden of voorkomen; buitengemeen, ongemeen, wat tegenover het gemeene, alledaagsche staat; buitengewoon, wat niet met de gewone maat kan gemeten worden. Vreemd is wat hier niet te huis behoort, wat ongewoon is en daardoor de opmerkzaamheid trekt; nog sterker wordt dit uitgedrukt door bevreemdend, waarin de bijgedachte ligt, dat het ongewone iets raadselachtigs heeft, terwijl bizar een vreemd woord is, dat de begrippen van vreemd en (ver)wonderlijk verbindt. Zonderling heeft de beteekenis van vreemd. Hij is een zonderling = hij handelt onbegrijpelijk. In bevreemdend, bizar, raar, zonderling is eene afkeuring gelegen, die aan de andere woorden niet eigen is. Zeldzaam is wat onze bijzondere aandacht trekt, omdat wij het slechts zelden zien. Een zeldzaam natuurverschijnsel is in onze streken het noorderlicht. Oorspronkelijk had raar de beteekenis van zeldzaam, maar langzamerhand heeft het meer die van bevreemdend en zonderling gekregen. Een raar geval, een raar toilet.

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

User avatar
snowball
Superlid
Posts: 192
Joined: Mon Nov 24, 2008 3:39 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Gender: Male
Location: Nederland

Re: Een opgemerkt betoog

Post by snowball » Tue Mar 06, 2012 6:40 pm

Als je synoniemen.net mag geloven is opgemerkt dus toch een alternatief voor opmerkelijk?
Ik realiseer me na het bekijken van die site dat het tegenovergestelde van opgemerkt, namelijk onopgemerkt, me een stuk vertrouwder in de oren klinkt.
Wel vreemd eigenlijk hoe de ontkenning van een woord wel kan blijven bestaan in de standaardtaal terwijl het woord zelf in onbruik raakt.
Behalve dan bij het VRT journaal, natuurlijk ;)

User avatar
Quetzal
Retired moderator
Posts: 2173
Joined: Sat Nov 04, 2006 11:51 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Dutch (Flanders)
Location: Belgium

Re: Een opgemerkt betoog

Post by Quetzal » Tue Mar 06, 2012 11:40 pm

snowball wrote:Als je synoniemen.net mag geloven is opgemerkt dus toch een alternatief voor opmerkelijk?
Ik realiseer me na het bekijken van die site dat het tegenovergestelde van opgemerkt, namelijk onopgemerkt, me een stuk vertrouwder in de oren klinkt.
Wel vreemd eigenlijk hoe de ontkenning van een woord wel kan blijven bestaan in de standaardtaal terwijl het woord zelf in onbruik raakt.
Behalve dan bij het VRT journaal, natuurlijk ;)
Behalve dan in de Vlaamse standaardtaal in het algemeen, me dunkt... zoals ik hierboven zei, "een opgemerkt pleidooi" is al een stuk normaler dan "een opgemerkt betoog", en is zeker niet in onbruik.

User avatar
snowball
Superlid
Posts: 192
Joined: Mon Nov 24, 2008 3:39 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Gender: Male
Location: Nederland

Re: Een opgemerkt betoog

Post by snowball » Wed Mar 07, 2012 1:47 pm

Quetzal wrote:
snowball wrote:Als je synoniemen.net mag geloven is opgemerkt dus toch een alternatief voor opmerkelijk?
Ik realiseer me na het bekijken van die site dat het tegenovergestelde van opgemerkt, namelijk onopgemerkt, me een stuk vertrouwder in de oren klinkt.
Wel vreemd eigenlijk hoe de ontkenning van een woord wel kan blijven bestaan in de standaardtaal terwijl het woord zelf in onbruik raakt.
Behalve dan bij het VRT journaal, natuurlijk ;)
Behalve dan in de Vlaamse standaardtaal in het algemeen, me dunkt... zoals ik hierboven zei, "een opgemerkt pleidooi" is al een stuk normaler dan "een opgemerkt betoog", en is zeker niet in onbruik.
Ja, ik neem aan dat het VRT journaal standaard Vlaams bezigt, vandaar ook de knipoog.
Toch is het wel opmerkelijk dat een woord in combinatie met het ene woord ongebruikelijk is en met een ander redelijk inwisselbaar woord plotseling vrij gangbaar.
Dat klinkt alsof het een uitdrukking is (een vaste combinatie), maar dat kan ik niet beoordelen aangezien het woord mij vreemd is.
Ik had net nog een goede ingeving, ik heb nog ergens een Vlaams dialecten woordenboek, ik heb daar "opgemerkt" in opgezocht en dit is het lemma:

opgemerkt (bn) - (ook) opmerkelijk, merkwaardig: een opgemerkte tussenkomst.

Post Reply