17th-century Dutch letter - please help !

This is a forum for discussing Old and Middle Dutch, which gave birth to Modern Dutch. This is the place to find fascinating old texts complete with splendid spellings and wonderful word order. If you are interested in reading texts from the Middle Ages and earlier, please come on in. Translations into modern Dutch are required, and translations into modern English are welcome.
Post Reply
henriktrost
Nieuwkomer
Posts: 1
Joined: Tue Apr 22, 2008 6:24 pm
Country of residence: Sweden
Mother tongue: Swedish
Gender: Male

17th-century Dutch letter - please help !

Post by henriktrost » Tue Apr 22, 2008 6:36 pm

Hi!

I'm currently working on an essay about a Dutch salesman who made – and lost - his great fortune
in Sweden during the 17th century. Everything else I've found in my material is written in Swedish by his
secretary – with one exception that seems to be written by his own hand.

I can't speak any Dutch, so I'm sorry if I've posted this message in the wrong forum, but I would be very
grateful if someone could help me with the translation!

The letter reads as follows:


Hoogwelgeboorne heer Ryks ende Krygs Raet als ook Generael Gouverneur genaedige heer

Ed Ecell brief in dato 11 mars hebbe wel ontfangen waer in we Exeell my de Gotlandt se ende Aeselse (Ösels) Arrende ophegt om my naer dit Iaer daermede niet meer te bemoyen, ende alhoenwel Ick groote schaede by de Arrendes hebbe gelee den door de fleckte Iaren ende see schaeden we derom wat profyt mochte genieten, soo wit my doch met haere kominicklycke maystz onse aller gnaedigste koningin ende ve Excl dispisition laeten genoegen, dock bidde in alle onderdaenigheedt dat de Restantien op de provincien soo weegens de boeren noch nystaen endehet geine Ick van de boeren in betaelinge heb maeten neemen ende noch op Gottlandsleytm dat soleyt in de vervallende Arrende mocht valideeren, met verseukeringe det Ick dan deese werken destebeeter tot onse nutten sall sionnen voortsetten. Waurover ve Excell. goede Resolustre sall verwächten, waermede bevede ve Excl. ende hvage familie In Godes bewaeringe, ende verblye Vi Excell onderdaenige dienaer JR

Thanks!
//Henrik

User avatar
Bieneke
Site Administrator
Posts: 1966
Joined: Wed Aug 10, 2005 10:18 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Gender: Female
Location: Maastricht

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Bieneke » Wed Apr 23, 2008 3:33 pm

Dear Henrik,

I can vaguely understand what it is about but I would not be able to give you a proper translation. I am not very familiar with 17th century Dutch but to me, it seems as if the author either was not able to write properly; I cannot imagine the words 'koninklijke majesteit' (royal majesty) ever to have been spelled as 'kominicklycke maystz'. But of course, I could be wrong. ;-) I hope someone will be able to untangle the text for you.

Groetjes,
Bieneke
Bieneke

User avatar
Twedekin
Waardevol lid
Posts: 50
Joined: Fri Apr 25, 2008 7:29 pm
Country of residence: United Kingdom
Mother tongue: English (Great Britain)

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Twedekin » Fri Apr 25, 2008 7:46 pm

Hallo allemaal! Great Site. This is a bit too difficult for me, dus gewoon voor de lol:

Ik heb uwer excellenties brief in dato 11 mars wel ontvangen waaarin uwe excell. mij oplegt om mij na dit jaar met de Gotlandse en Aeselse arrendes(zweedse leaseholds of zoiets) niet meer to bemoeien. En alhoewel ik, na grote schade bij de arrendes te hebben geleden door de slechte jaren en de zeeschaden, wederom wat profijt mocht genieten, doch wil ik mij met (... koningin en) uwer Excellenties dispositie laten genoegen. Doch...

Klopt dat een beetje?

En dan loop ik helemaal stuk.
soleyt=so lijdt???
sionnen=kunnen??????
verbeter mijn fouten aub.

Wim
Native speaker & moderator
Posts: 622
Joined: Fri Sep 02, 2005 7:39 am
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Great Britain)
Third language: French
Fourth language: German
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Quite a lot.
Gender: Male
Location: The Hague, Holland

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Wim » Thu Oct 23, 2008 6:43 pm

I should spend more time on this forum. Your letter is a kind of challenge to me (I feel pretty much at home in 16th century Dutch) and I will try to make you a transcription of this 17th century letter in modern Dutch, and will even try to translate it into English - that is, if you still need it. So please let me know.

As Bieneke already mentioned, there are strange things in the spelling of this letter. As a matter of fact, as the spelling had not yet been standardized, (even strange) spelling variants of Dutch were not uncommon in the 17th century, but I assume that in this transcription there may be misreadings of the written text and especially of the abbreviations, which were quite common at the time. Do you have access to an 'original' version or a better/different one (for instance, somewhere on the internet) to make it possible for me to read what was actually written?

Groetjes,
Wim

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Grytolle » Fri Oct 24, 2008 11:14 am

If only someone were able to translate it to Swedish for him ;)
:-)

Wim
Native speaker & moderator
Posts: 622
Joined: Fri Sep 02, 2005 7:39 am
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Great Britain)
Third language: French
Fourth language: German
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Quite a lot.
Gender: Male
Location: The Hague, Holland

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Wim » Fri Oct 24, 2008 12:47 pm

Hej Grytolle,

I'm quite sure I know someone who can make a Swedish translation from a modern Dutch version of this old letter, don't you? He's a regular in this forum and his name starts with G and ends in olle :D . The only thing is, will he have the time?

Have a good weekend,
Wim

Wim
Native speaker & moderator
Posts: 622
Joined: Fri Sep 02, 2005 7:39 am
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Great Britain)
Third language: French
Fourth language: German
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Quite a lot.
Gender: Male
Location: The Hague, Holland

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Wim » Fri Oct 24, 2008 1:58 pm

Hallo Bieneke,

Ook na deze lange tijd wil ik even reageren op de vreemde spelling in Henriks 17e-eeuwse brief. Er zitten volgens mij zonder meer spel- en leesfouten in, maar sommige dingen lijken gekker dan ze zijn. Zo zitten er m.i. diverse Oost-Nederlandse dialectverschijnselen in, zoals 'ophegt,' waarvan de westelijke variant 'opheft' zou zijn. Vergelijk het maar met zoiets als gracht/graft, of de familienamen Van der Kroft en Van der Krogt. Overigens: ik ben nog niet uit die 'ophegt,' het zou kunnen zijn 'arrende ophegt' (t.w. pachtopbrengst), maar dan komen we een werkwoord tekort, of 'pacht opzegt,' maar dan is de aansluiting met het volgende stuk heel vreemd. Maar vreemde aansluitingen en samentrekkingen zijn in 17e-eeuwse teksten niet ongebruikelijk.

'Op Gottlandsleytm' kan zijn 'op Gotland sleyten' (= verkopen). Die m (zonder voorafgaande e) zou ook op een oostelijk dialect kunnen duiden. De lezing 'op Gottlands leyt' zou ook kunnen, maar dan is die s van Gotland vreemd. Wat er precies over de 'provincien' (waarschijnlijk een variant van 'proviancien,' levensmiddelen) en boeren gezegd wordt, is me totaal niet duidelijk. Wat is 'nystaen'? Een typfout voor 'bystaen'? Ook dan blijft het een heel vreemde zin.

Dan die 'kominicklycke maystz.' Dat eerste woord is vrijwel zeker een verschrijving, maar die maystz kan heel goed: zo'n z (meestal een lange, 3-achtige krabbel) is een heel gebruikelijke afkorting voor -heid (-eyt, -eijt, -heyt etc.), die ook in druk gebruikt werd. Dan krijgen we de spelling 'maysteyt' en dat is helemaal niet zo vreemd.

Ik vraag me af hoe Henrik aan deze tekst gekomen is en of hij de brief soms zelf heeft afgeschreven. Dan heeft hij het er heel goed afgebracht. Het lezen van 16e- en 17e-eeuwse handschriften is vaak een regelrechte crime, vooral omdat het handschrift vaak erg kriebelig is en er zo veel letters erg op elkaar lijken: o, e, ee, u en ll zijn vaak nauwelijks van elkaar te onderscheiden; een c lijkt vaak een r, een t lijkt op een c, de k en de x kunnen op elkaar lijken. Verder is er meestal nog geen verschil tussen u en v en tussen i en j. Daar komen dan de afkortingen en persoonlijke spellingvarianten nog bij: ga er maar aan staan.

Tot slot: in de transcriptie staat het woord 'sionnen' - het lijkt me vrij zeker een verkeerde lezing van 'konnen,' waarbij de k voor een lange s is aangezien.

Groetjes,
Wim

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Grytolle » Fri Oct 24, 2008 2:23 pm

I started working on a translation but got distracted... I'll get back on it soon^^ Wim, your notes are really helpful :) Ophechten is a word in WNT though, but maybe that carries the wrong meaning?
:-)

User avatar
Bieneke
Site Administrator
Posts: 1966
Joined: Wed Aug 10, 2005 10:18 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Gender: Female
Location: Maastricht

Re: 17th-century Dutch letter - please help !

Post by Bieneke » Fri Oct 24, 2008 4:37 pm

Dank je Wim!

Ik denk dat Henrik zijn essay inmiddels al af heeft, maar ik was zelf (en ik ben niet de enige, zo te zien) wel nieuwsgierig. Als hij het originele manuscript heeft (of een kopie ervan), zou het wel interessant zijn al hij die hier kon uploaden. Misschien is hij nog wel via pm/e-mail te bereiken.

Groetjes,
Bieneke
Bieneke

Post Reply