t-verlies bij inversie

This is a forum for discussing Old and Middle Dutch, which gave birth to Modern Dutch. This is the place to find fascinating old texts complete with splendid spellings and wonderful word order. If you are interested in reading texts from the Middle Ages and earlier, please come on in. Translations into modern Dutch are required, and translations into modern English are welcome.
Post Reply
terra88
Lid
Posts: 7
Joined: Tue Mar 16, 2010 5:32 pm
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Great Britain)
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: latin, ancient greek, middle english, old english

t-verlies bij inversie

Post by terra88 » Tue Mar 16, 2010 10:21 pm

Beste allemaal,
Zoals jullie allemaal wel weten verliest de tweede persoon enkelvoud bij inversie de -t.
Nou kwam één van mijn studenten echter met de vraag waarom dat dan zo is.

De enige reden die ik kon bedenken met mijn gebrekkige kennis van de geschiedenis van de Nederlandse taal (of eigenlijk gebrek aan kennis) was dat het wellicht te maken heeft met uitspraak gemak.
Het lijkt mij waarschijnlijk dat het iets te maken heeft met de j in jij, aangezien volgens mij geldt:
Gij loopt - Loopt gij
Jij loopt - Loop jij.
Hierop gebasseerd heb ik dan 'gegokt' dat t-j combinatie lastig lijkt te zijn.

Echter als tegenargument tegen dit heb ik wel dat we bij verkleining van bepaalde zelfstandig naamwoorden een t invoegen voor j.

Weet iemand of dit inderdaad waar zou kunnen zijn of zit ik er helemaal naast?
Als ik er inderdaad totaal naast zit, weet iemand dan de werkelijke reden?

Alvast bedankt!

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: t-verlies bij inversie

Post by Grytolle » Tue Mar 16, 2010 10:52 pm

Mijn gok is dat de wegval van de t daar parallel heeft gelopen met die in verkleinwoorden:

een aaptje > een aapje
loopt je > loop je

Het zal dan inderdaad vooral voor het uitspraaksgemak zijn, maar ik zou mij ook kunnen voorstellen dat het gebeurd is om wat dubbelzinnigheid op te heffen (de -t is immers wel bewaard voor een "je" dat voorwerp is)
:-)

terra88
Lid
Posts: 7
Joined: Tue Mar 16, 2010 5:32 pm
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English (Great Britain)
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: latin, ancient greek, middle english, old english

Re: t-verlies bij inversie

Post by terra88 » Tue Mar 16, 2010 11:05 pm

hallo Grytolle,
hmm interessant...

maar de vraag is dan voeg je -je toen aan een zelfstandig naamwoord om het te verkleinen en voeg je daarna een -t toe in specifieke gevallen (autootje en niet *autooje) of voeg je -tje toe en valt de -t dan weg in alle andere gevallen (aapje en niet *aaptje)?
Het aantal woorden zonder -tje is wel een stuk kleiner dat met -tje. Als ik me niet vergis alleen bij zelfst. nmw. die met een klinker eindigen. Verder zijn er ook nog andere variaties van verkleinwoorden, zoals -kje (kettinkje) en -pje (boompje).
Met het oog daarop lijkt het mij waarschijnlijker dat de toevoeging -je is en dat daar in bepaalde gevallen (omwille van de uitspraak?) een klank tussengevoegd wordt.
Ik weet echter niets over de herkomst van -(t)je als verkleining. Weet jij misschien hoe de verkleining in middel-nederlands gevormd wordt?

wat bedoel je precies met je laatste zin? ('de -t is immers wel bewaard voor een "je" dat voorwerp is')

bedankt voor je reactie
groetjes

Grytolle
Superlid
Posts: 1390
Joined: Thu May 22, 2008 12:42 pm
Country of residence: Belgium
Mother tongue: Swedish
Second language: English
Third language: Dutch
Fourth language: German
Gender: Male

Re: t-verlies bij inversie

Post by Grytolle » Wed Mar 17, 2010 7:48 am

terra88 wrote:Het aantal woorden zonder -tje is wel een stuk kleiner dat met -tje. Als ik me niet vergis alleen bij zelfst. nmw. die met een klinker eindigen. Verder zijn er ook nog andere variaties van verkleinwoorden, zoals -kje (kettinkje) en -pje (boompje).
Met het oog daarop lijkt het mij waarschijnlijker dat de toevoeging -je is en dat daar in bepaalde gevallen (omwille van de uitspraak?) een klank tussengevoegd wordt.
Die andere vormvarianten zijn allemaal te verklaren door -tje en de wegval van de t:

"boomtje" werd uitgesproken als "boomptje" (er is nauwelijks een verschil te horen), toen de t wegviel kreeg je "boompje"
"kettingtje" werd uitgesproken als "kettinktje" (ook nauwelijks een verschil te horen), toen de t wegviel bleef er "kettinkje"
terra88 wrote:Ik weet echter niets over de herkomst van -(t)je als verkleining. Weet jij misschien hoe de verkleining in middel-nederlands gevormd wordt?
Met het suffix -kijn, met tussenklinkers -s- en -el-
Dat suffix heeft zich ontwikkeld tot een velaire (-ke; -ske, -eke, (-eske)) en een palatale variant (-tje, -kje, -tje, -je)
terra88 wrote:wat bedoel je precies met je laatste zin? ('de -t is immers wel bewaard voor een "je" dat voorwerp is')

bedankt voor je reactie
groetjes
Zoals in: "Grytolle zoekt je" waar Grytolle het zoeken uitvoert, te vergelijken met
"Grytolle zoek je", waar jij hem zoekt
:-)

Post Reply