Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

[spelling en uitspraak]
How do you pronounce 'gezellig'? What is the difference between 'eu' and 'ui'? How do you write...? You can use the phonetic keyboard if you are familiar with phonetic symbols.
[Jan. 12, 2008: due to the forum update, the phonetic keyboard has been temporarily disabled.]
Post Reply
lee30bmw
Lid
Posts: 7
Joined: Thu Jul 30, 2015 3:36 pm
Country of residence: United States
Mother tongue: English
Second language: Afrikaans
Third language: Dutch
Fourth language: Spanish
Gender: Male

Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by lee30bmw » Thu Jul 07, 2016 10:59 pm

Ik heb gemerkt dat wanneer je een verkleinwoord maakt, verandert de klinker voor de verkleinend einde anders. Eerst merkte ik dit toen ik in Zuid-Afrika woonde en ik probeerde om Afrikaans te leren, maar ik heb geen informatie over de kwestie kunnen vinden (zelfs op dutchgrammar.com!). Wat voorbeelden zijn:
Dus hier zijn (zitten?) mijn vragen:

1. Is dit klinker-verschuiving verplicht?
2. Zo ja, voor welke klinkers?
3. Waarom praat niemand erover?
4. Kunnen jullie me meer voorbeelden lijsten?

ngonyama
Superlid
Posts: 1314
Joined: Mon Oct 12, 2009 12:15 am
Country of residence: United States
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch, Xhosa

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by ngonyama » Fri Jul 08, 2016 3:58 am

lee30bmw wrote:Ik heb gemerkt dat wanneer je een verkleinwoord maakt, verandert de klinker voor de verkleinend einde anders. Eerst merkte ik dit toen ik in Zuid-Afrika woonde en ik probeerde om Afrikaans te leren, maar ik heb geen informatie over de kwestie kunnen vinden (zelfs op dutchgrammar.com!). Wat voorbeelden zijn:
Ten eerste: mand is wèl een echt woord (basket): Het hondje ligt in zijn mandje!

Ten tweede: je hebt goeie oren! =D> Ik denk dat de meeste Nederlandstaligen zich er niet eens bewust van zijn dat het achtervoegsel -(t)je soms wat klankveranderingen veroorzaakt. Taalkundig heet het verschijnsel palatellisatie en er wordt in het Nederlands zelden of nooit over gepraat. In andere talen zoals Russisch of Gàidhlig is het vast onderdeel van het taalsysteem en is de spelling zo ingericht dat je het verschil ook kan weergeven. Ook Spaans heeft bijvoorbeeld het verschil tussen "n" en "ñ" In IPA schrijf je het laatste als [ɲ] . In hondje verschuift onder invloed van de "j" de [nt] klank inderdaad verder de mond in, in de richting van een palataal [ɲc]. In het Afrikaans schuift het nog verder naar achteren in de mond en wordt het bijna een [k].

Afhankelijk van de spreker doet dat de klinker ervoor soms zelfs een beetje als een neusklank õ klinken. Dat is een ander proces dat nasalering heet. Het is in Afrikaans veel duidelijker en algemener dan in Nederlands. Bijvoorbeeld het woord "ons" is [ɔns] in Nederlands maar [ɔ̃s] in Afrikaans met een neusklank zoals in Frans "bon". In het Afrikaans wordt dat als normale uitspraak gezien, maar in het Nederlands wordt het als dialect beschouwd. (Doe het dus maar niet in Nederlands!).

Deze verschillen maken overigens niets uit voor de betekenis. In andere talen krijg je vaak twee verschillende woorden als je iets palatelliseert of nasaleert. Niet in het Nederlands. Ik denk dat dat een van de redenen is dat er niet veel over gepraat wordt.



Dus hier zijn (zitten?) mijn vragen:

1. Is dit klinker-verschuiving verplicht?
2. Zo ja, voor welke klinkers?
3. Waarom praat niemand erover?
4. Kunnen jullie me meer voorbeelden lijsten?

Zoals gezegd: ik ben me van dat soort verschillen niet echt bewust, en ik kan dit niet goed beantwoorden.

Iets anders is dat woorden die een klinkerwisseling in het meervoud hebben dat ook in het verkleinwoord hebben, of liever: hadden. Het is namelijk sterk aan het verwateren.

Bijvoorbeeld: schip --> schepen heeft scheepje
Ook weg - wegen heeft weegje, maar je hoort ook weggetje of wegje.
dak - daken heeft dakje, maar in het meervoud hoor je soms ook daakjes.
pad - paden heeft paadjes, maar je hoort ook steeds meer padjes

enz.

Maar dit is natuurlijk wat anders dan wat jij bedoelde.



User avatar
BrutallyFrank
Global moderator
Posts: 959
Joined: Fri Apr 20, 2007 3:47 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Gender: Male
Location: Eijsden-Margraten

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by BrutallyFrank » Fri Jul 08, 2016 6:46 am

lee30bmw wrote:1. Is dit klinker-verschuiving verplicht?
2. Zo ja, voor welke klinkers?
3. Waarom praat niemand erover?
4. Kunnen jullie me meer voorbeelden lijsten?
Ik zal proberen je vragen te beantwoorden ...

1. Is die klinkerverschuiving verplicht?
A: ik zou zeggen "nee". Het wordt ook wel poldernederlands genoemd en als plat beschouwd. Dat wordt nog altijd niet als positief ervaren.

2. Zo ja, voor welke klinkers?
A: Dat zou je per geval moeten bekijken. Omdat dit meer een soort dialect (beter gezegd: een verschil in uitspraak) is, zal het per regio verschillen. Ik denk niet dat je daar echt een systeem in kunt vinden.

3. Waarom praat niemand erover?
A: Ik denk dat het vooral iets is waar Nederlanders niet mee opgevoed worden. Dit is zo subtiel dat mensen er geen aandacht aan schenken. Als native speaker van het Limburgs heb ik wel te maken met stoottonen en sleeptonen. Die zijn ook subtiel en voor een non-native speaker nauwelijks te horen, maar wel essentieel in de betekenis van een zin (enkelvoud/meervoud of soms totaal andere betekenis).

4. Kunnen jullie me meer voorbeelden lijsten opnoemen?
A: Nee, niet echt. Maar ik heb wel een paar links voor je:
LET OP: deze link download meteen een PDF --> PDF lesbrief verschuiving
http://hansvandergaarden.blogspot.nl/20 ... iving.html
https://groups.google.com/forum/#!topic ... PAM_-SSY-s
https://books.google.nl/books?id=CmbBBA ... ds&f=false
"Moenie worrie nie, alles sal reg kom" (maar hy het nie gesê wanneer nie!)

Image

User avatar
BrutallyFrank
Global moderator
Posts: 959
Joined: Fri Apr 20, 2007 3:47 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Gender: Male
Location: Eijsden-Margraten

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by BrutallyFrank » Fri Jul 08, 2016 10:24 am

Nog een leuke link: http://cf.hum.uva.nl/poldernederlands/index.html

Luister vooral eens naar het geluidsfragment van Manon Slob ... ze heeft het over een jongen op een stoep. Luister dan vooral hoe ze 'hij' uitspreekt. Klinkt bijna als 'haai' ...
"Moenie worrie nie, alles sal reg kom" (maar hy het nie gesê wanneer nie!)

Image

ngonyama
Superlid
Posts: 1314
Joined: Mon Oct 12, 2009 12:15 am
Country of residence: United States
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch, Xhosa

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by ngonyama » Sun Jul 10, 2016 7:52 pm

BrutallyFrank wrote:Nog een leuke link: http://cf.hum.uva.nl/poldernederlands/index.html

Luister vooral eens naar het geluidsfragment van Manon Slob ... ze heeft het over een jongen op een stoep. Luister dan vooral hoe ze 'hij' uitspreekt. Klinkt bijna als 'haai' ...
:x lelijk hoor...

User avatar
BrutallyFrank
Global moderator
Posts: 959
Joined: Fri Apr 20, 2007 3:47 pm
Country of residence: Netherlands
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Gender: Male
Location: Eijsden-Margraten

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by BrutallyFrank » Sun Jul 10, 2016 9:21 pm

En dan te bedenken dat ze zoiets speciaals mag voordragen .... niet meteen reclame voor de Nederlandse taal.


Even wat anders: ik vond deze wel grappig (moest er even over nadenken)

Image
"Moenie worrie nie, alles sal reg kom" (maar hy het nie gesê wanneer nie!)

Image

lee30bmw
Lid
Posts: 7
Joined: Thu Jul 30, 2015 3:36 pm
Country of residence: United States
Mother tongue: English
Second language: Afrikaans
Third language: Dutch
Fourth language: Spanish
Gender: Male

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by lee30bmw » Tue Jul 12, 2016 12:51 am

ngonyama and BrutallyFrank - jullie zijn alleibei erg welbespraakt! Je antwoorden hadden meer informatie dan ik van je had kunnen vragen! Ik zal beide verbindingen lezen...die (zij?) zullen goede oefening voor me zijn/worden.

Ik vind het heel interessant dat er een aantal van dezelfde taalverschijnselen zijn met "poldernederlands" en de plattelandsgemeenschap van VS (en andere landen over de hele wereld natuurlijk). Ik heb het gevoel dat de plattelandsgemeenschappen die er overal ter wereld bestaan, op een manier spreken dat meer vergelijkbaar met de oudheid is. Misschien produceert de isolatie van het leven in kleine dorpjes vergelijkbare effecten ongeacht waar de specifieke taal.

Hoewel ze niet meer hetzelfde klinken, heb ik gemerkt dat Brits-Engels en "Zuidelijke-VS" Engels gelijkaardige kenmarken hebben:

VS "stadspraak" = "Honda" wordt uitgesproken "Hahn duh"
VS "boerespraak" = "Honda" wordt uitgesproken "Hahn durrrr"
Brits-Engels = "Honda" wordt uitgesproken "Hahn durrrr"

Misskien is daar 'n paar ooreenkomste tussen Afrikaans en Nederlands ;)

ngonyama
Superlid
Posts: 1314
Joined: Mon Oct 12, 2009 12:15 am
Country of residence: United States
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch, Xhosa

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by ngonyama » Tue Jul 12, 2016 4:44 am

lee30bmw wrote:ngonyama and BrutallyFrank - jullie zijn alleibei erg welbespraakt! Je antwoorden hadden meer informatie dan ik van je had kunnen vragen! Ik zal beide verbindingen lezen...die (zij?) zullen goede oefening voor me zijn/worden.

Ik vind het heel interessant dat er een aantal van dezelfde taalverschijnselen zijn met "poldernederlands" en de plattelandsgemeenschap van VS (en andere landen over de hele wereld natuurlijk). Ik heb het gevoel dat de plattelandsgemeenschappen die er overal ter wereld bestaan, op een manier spreken dat meer vergelijkbaar met de oudheid is. Misschien produceert de isolatie van het leven in kleine dorpjes vergelijkbare effecten ongeacht waar de specifieke taal.

Hoewel ze niet meer hetzelfde klinken, heb ik gemerkt dat Brits-Engels en "Zuidelijke-VS" Engels gelijkaardige kenmarken hebben:

VS "stadspraak" = "Honda" wordt uitgesproken "Hahn duh"
VS "boerespraak" = "Honda" wordt uitgesproken "Hahn durrrr"
Brits-Engels = "Honda" wordt uitgesproken "Hahn durrrr"

Misskien is daar 'n paar ooreenkomste tussen Afrikaans en Nederlands ;)
O ja, daar is natuurlik party ooreenkomste, maar ook baie verskille en nee dit is nie eenvoudig vir ons om goeie Afrikaans te spreek of te skryf nie.

brucenator
Waardevol lid
Posts: 41
Joined: Wed Jun 29, 2016 4:18 am
Country of residence: United States
Mother tongue: English (United States)
Gender: Male

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by brucenator » Thu Jul 14, 2016 1:01 pm

Mooi uitzicht op de C.

User avatar
Bert
Superlid
Posts: 1170
Joined: Tue Feb 15, 2011 11:07 pm
Mother tongue: Hungarian

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by Bert » Thu Jul 14, 2016 8:28 pm

Spreken Amsterdammers C als zee uit?

ngonyama
Superlid
Posts: 1314
Joined: Mon Oct 12, 2009 12:15 am
Country of residence: United States
Mother tongue: Dutch (Netherlands)
Second language: English
Third language: German
Fourth language: French
Fifth, sixth, seventh, ..., languages: Russisch, Xhosa

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by ngonyama » Thu Jul 14, 2016 8:40 pm

Bert wrote:Spreken Amsterdammers C als zee uit?
Nee omgekeerd. Se sien de son in de see sinke!

brucenator
Waardevol lid
Posts: 41
Joined: Wed Jun 29, 2016 4:18 am
Country of residence: United States
Mother tongue: English (United States)
Gender: Male

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by brucenator » Fri Jul 15, 2016 2:43 am

Bert wrote:Spreken Amsterdammers C als zee uit?
No, the opposite. Amsterdammers spreken zee als C uit.

Amsterdams: ik hep de son in de see sien sakke = ik heb de zon in de zee zien zakken.
which means: I watched the sunset.

FATIMA: Are you the hostess?
HOSTESS: Yes I am!
F: We were promised a room with a view of the sea!
H: But that's what you've got, right?
i.e. a view of the letter C (and of the sun setting into the C, but not the sea! Note: the morning sun appears in the hostess's window on the opposite side of the building where their room with a view of the C is.)

NIENKE: Well?
F: This is the last time we book a room through an Amsterdam travel agency!

At least that's how I understand it. The sea and C pun translates perfectly into English.

User avatar
Bert
Superlid
Posts: 1170
Joined: Tue Feb 15, 2011 11:07 pm
Mother tongue: Hungarian

Re: Verkleinwoorden en hun gewijzigde klinkers

Post by Bert » Sat Jul 16, 2016 4:57 pm

ngonyama wrote:
Bert wrote:Spreken Amsterdammers C als zee uit?
Nee omgekeerd. Se sien de son in de see sinke!
In dat geval komt de jonge vrouw ook uit Amsterdam. (Toen ze tijdens het boeken 'see' hoorde, dacht ze aan de zee, niet aan de letter C.)

Post Reply