Waarom "tandpasta" maar "tandenborstel"?

[Lieve Mama]

Je mag maar één tand poetsen met tandpasta en de rest...laat ze maar vies worden en stinken.

?!?!?!?!?!?!?!?!?!?!?!?!?!

[Bert]

...en kiespijn.

Eerlijk gezegd, er zijn sommige vragen waarop helemaal geen antwoord te geven is.

[Lieve Mama]

Eigenlijk denk ik dat tandenborstel verkeerd is. Normaal gezien zou het linkerdeel van een samenstelling, om het woord in het algemeen aan te duiden, een zelfstandige naamwoord in het enkelvoud moeten zijn. Niet altijd maar meestal. Bijv. handschoen, broodbakmachine, tandarts en fruitsap. (Ik praat over geen samenstelling van een werkwoord en zelfstandige naamwoord.) Waarschijnlijk is het een beetje te moeilijk om het woord tandborstel uit te spreken dus hadden de Nederlanders -en achter het woord tand toegevoegd. Ik heb geprobeerd om tandborstel uit te spreken en het heeft mij geen moeite gekost. Maar als ik het woord veel keer snel herhaal, dan klinkt het als tanteborstel. En daarom werd het tandenborstel, denk ik.

Ik schrif wat ik denk. Misschien is het niet juist. Geloof mij niet en wacht op de uitlegging van de nederlandstalige mensen. Ik wacht ook op hen om mijn tekst te verbeteren. En natuurlijk wacht ik op de echte uitlegging.

[Grytolle]

tandborstel zou op den duur tot "tamborstel" assimileren, zoals het Zweedse "tamborste"

jullie hebben ook een tussenletter in "pannekoek" (of pannenkoek, maakt mij niks uit) die mij altijd raar aanvoelde - anderzijds associeren Zweedse kinderen "pangkaka" (de geassimileerde vorm) eerder met een geweersgeluid dan met een pan

[Bert]

Beste Grytolle,

Je geeft haar zin om Zweeds te studeren.

PS. Nog een voorbeeld: savooie(n)kool.

[Joke]

Eigenlijk denk ik dat tandenborstel verkeerd is. Normaal gezien zou het linkerdeel van een samenstelling, om het woord in het algemeen aan te duiden, een zelfstandige naamwoord in het enkelvoud moeten zijn. Niet altijd maar meestal. Bijv. handschoen, broodbakmachine, tandarts en fruitsap. (Ik praat niet over geen samenstelling van een werkwoord en zelfstandige naamwoord.) Waarschijnlijk is het een beetje te moeilijk om het woord tandborstel uit te spreken dus hebben de Nederlanders -en achter het woord tand toegevoegd. Ik heb geprobeerd om tandborstel uit te spreken en het heeft mij geen moeite gekost. Maar als ik het woord veel keer (beter: vaak) snel herhaal, dan klinkt het als tanteborstel. En daarom werd het tandenborstel, denk ik.

Ik schrijf wat ik denk. Misschien is het niet juist. Geloof mij niet en wacht op de uitlegging van de Nederlandstalige mensen. Ik wacht ook op hen om mijn tekst te verbeteren. En natuurlijk wacht ik op de echte uitlegging.

De 'tussenletters' bij samenstellingen zijn inderdaad voor de uitspraak. Tande(n)borstel is voor Nederlanders een beetje makkelijker uit te spreken dan tandborstel. Dat heeft eigenlijk niets met het meervoud te maken. Voor die uitspraak hebben we vooral de e nodig, de n spreken we bijna niet uit. Het wel of niet schrijven van een tussen-n is puur een spellingskwestie. Het heeft niets (meer) te maken met hoeveel tanden je ermee poetst.

Joke

[vicki]

Eigenlijk denk ik dat tandenborstel verkeerd is. Normaal gezien zou het linkerdeel van een samenstelling, om het woord in het algemeen aan te duiden, een zelfstandige naamwoord in het enkelvoud moeten zijn.

Ik schrif wat ik denk. Misschien is het niet juist.

In uw betoog kan ik trekken van onzin vinden, vrees ik. Men zou eerder bij de vorm "tandpasta" naar inconsequentie zoeken, volgens mij. Taal is wél logisch en kan het meeste historisch/morfologisch worden uitgelegd. Men moet erbij bedenken in welke periode en in welke maatschappelijke omgeving een samenstelling is ontstaan. Daarnaast ware het ook betamelijk om met oude grammaticale uitgangen kennis te maken. Tenslotte, men neme het verschil waar tussen de betekenis van een zelfstandig naamwoord gelijk "arts" en die van b.v. "borstel". Men neme hun nature in acht. Niet alles kan men als vanzelfsprekend beschouwen en dan zeggen: "zo denk ik" en "dit denk ik niet". Anders zouden grammaticaboeken en grammatici overbodig zijn. Elke taal heeft zijn wortels. Als men zich over taal uit wil spreken, moet men eerst deze onderzoeken.
Denkt U eens hier over: het Latijns, ook al lang niet meer een levend taal zijnde, heeft tot op heden zijn consequentie kunnen behouden. Wat meer is, het had haar nooit verloren, naar het schijnt. Waarom, denkt U, dit het geval is?

[Grytolle]

Denkt U eens hier over: het Latijns, ook al lang niet meer een levend taal zijnde, heeft tot op heden zijn consequentie kunnen behouden. Wat meer is, het had haar nooit verloren, naar het schijnt. Waarom, denkt U, dit het geval is?

De grammatici van het klassieke Latijn hadden allerlei casusvormen opnieuw ingevoerd die verdwenen waren in het ouder Latijn. Het Latijn dat in de Middeleeuwen de taal van cultuur en wetenschap was was ook veel veranderd. Dus ik meen trekken van onzin te bespeuren ook in uw betoog

[vicki]

De grammatici van het klassieke Latijn hadden allerlei casusvormen opnieuw ingevoerd die verdwenen waren in het ouder Latijn. Het Latijn dat in de Middeleeuwen de taal van cultuur en wetenschap was was ook veel veranderd. Dus ik meen trekken van onzin te bespeuren ook in uw betoog

Ik zei: "naar het schijnt". Zo uitvoerig heb ik het Latijn ook weer niet bestudeerd. Ik hoop dat uw uiting goed bedacht is en gegrond, want ik ga het onderwerp gadeslaan en op U zal ik voorts het wakend oog houden

[Lieve Mama]

Ten eerste moet ik bedankt zeggen tegen Joke, Grytolle en Bert
Eigenlijk was mijn eerste zin een grapje. Ik dacht niet aan de werkelijke manier van tanden poetsen.

To make sure that the following text will be clearly understood, I will write it in English.

In uw betoog kan ik trekken van onzin vinden, vrees ik. Men zou eerder bij de vorm "tandpasta" naar inconsequentie zoeken, volgens mij. Taal is wél logisch en kan het meeste historisch/morfologisch worden uitgelegd. Men moet erbij bedenken in welke periode en in welke maatschappelijke omgeving een samenstelling is ontstaan. Daarnaast ware het ook betamelijk om met oude grammaticale uitgangen kennis te maken. Tenslotte, men neme het verschil waar tussen de betekenis van een zelfstandig naamwoord gelijk "arts" en die van b.v. "borstel". Men neme hun nature in acht. Niet alles kan men als vanzelfsprekend beschouwen en dan zeggen: "zo denk ik" en "dit denk ik niet". Anders zouden grammaticaboeken en grammatici overbodig zijn. Elke taal heeft zijn wortels. Als men zich over taal uit wil spreken, moet men eerst deze onderzoeken.
Denkt U eens hier over: het Latijns, ook al lang niet meer een levend taal zijnde, heeft tot op heden zijn consequentie kunnen behouden. Wat meer is, het had haar nooit verloren, naar het schijnt. Waarom, denkt U, dit het geval is?

And Vicki also wrote this in a topic: "in Noors is "en" hetzelfde als "een" Zoals gij het zelf hebt bemerkt, Nineor, is het verschil tussen die twee talen niet alzo aanzienlijk dat er rekening mee zou moeten worden gehouden. Echt, ik raad u aan het Nederlands leren op te geven en gewoon uw gang te gaan in het Noors..."

Vicki,

From what you wrote here and what you wrote to Nineor, I have an impression that you think you’re better than other people. To be even more straightforward, I think you have some kind of weak point that you try to make yourself feel better by making other people feel lower than you. But I’m sorry it didn’t work.

According to me, mathematics is what you can call logical but language is full of exceptions that make it far from the word. If it is logical like you said, I hope you have a good explanation about the reason why Dutch speaking people don’t use the plural form of jaar, which is jaren, in most cases.

For example: Ik woon hier 3 maanden/weken. but Ik woon hier 3 jaar.
De baby is 3 dagen oud. but Ik ben 38 jaar oud.

It should be jaren according to the grammar rules, isn’t it? And the word DOES exist. Why don’t they use it? I don’t see any logic in this case at all.

Another example is about pronunciation: Normally the vowel “ij” is pronounced like “ei”, more or less. But why when it appears in the last syllable of the word, it’s pronounced more like “u” sound? For example: waarschijnlijk, eigenlijk, lelijk, etc.

Nieuwjaar but oudejaar : According to the grammar rules, it should be oudjaar because jaar is a HET-word .This must be the same case as tandenborstel. It’s about the pronunciation that we need “tussenletters” to make it easier to pronounce like Joke has explained.

So it’s all about exceptions which in some cases there’s a good reason that can be explained, but not in all cases. Your grammar book cannot give the answer to every question you have. And when you ask somebody, the answer you probably get is only “I don’t know. It’s just like that.”

Actually, I didn’t try to explain anything. I just wrote what I thought and I mentioned it.

People can presume whatever they think and then try to figure out if their hypothesis is true or not. And that’s what I’ve done. I presumed and then I waited for the explanation from Dutch speaking people to clarify the truth. If people are supposed not to think or presume like you said, there would be no inventions and developments. We must have been living in the stone age.

The last thing I want to tell you is: If you cannot give an opinion nicely and friendly, I suggest you to keep your hands off the keyboard.

[Lieve Mama]

De grammatici van het klassieke Latijn hadden allerlei casusvormen opnieuw ingevoerd die verdwenen waren in het ouder Latijn. Het Latijn dat in de Middeleeuwen de taal van cultuur en wetenschap was was ook veel veranderd. Dus ik meen trekken van onzin te bespeuren ook in uw betoog

Ik zei: "naar het schijnt". Zo uitvoerig heb ik het Latijn ook weer niet bestudeerd. Ik hoop dat uw uiting goed bedacht is en gegrond, want ik ga het onderwerp gadeslaan en op U zal ik voorts het wakend oog houden

I forgot about this. Grytolle said the grammar of Latin has changed a lot. It's not like they used in the Middle Ages anymore. Which means it cannot keep its consequence up to the present like you said. He didn't say that it has disappeared. So... Ik hoop dat uw uiting goed bedacht is en gegrond.

[vicki]

Lieve Moeder,
U gelieve te vernemen van mij dat ik al de door u gestelde taalvragen zonder moeite wel kan beantwoorden. Echter, ik ben er niet zeker van of het door u op prijs zou worden gesteld en juist gewaardeerd. Ik los alle raadsels op. De meeste mensen kunnen kennis krijgen alleen van wat zij lezen in boeken of horen van andere stervelingen. Ik zelf heb toegang gekregen tot een hogere kennisbron (Urds brønn?)...
Als ik ervoor tijd kan vinden, zal ik proberen u te verlichten. Dezer dagen ben ik namelijk bijzonder bezig en de antwoorden zouden een langer schrijven vergen. Ik groet u met een heilige kus.

[Bieneke]

Groot gelijk, Lieve Mama; op zulke onvriendelijke mensen zit niemand te wachten. Vicki bleek de nieuwe gebruikersnaam te zijn van iemand die al eerder was verbannen, dus Vicki is opnieuw verbannen.