Je bent hier: Grammatica > Zelfstandig naamwoorden en lidwoorden > Tussenletter: -e en -en

Tussenletter: -e en -en
  • Klik hier om de pagina af te drukken. Alleen de tekst in de middelste kolom wordt afgedrukt
  • Verstuur deze pagina per e-mail
  • {Voeg deze pagina toe aan je favorieten [IE])
  • Meld een fout
  • Bekijk de wikicode van deze pagina

Vertaald uit het Engels door Bieneke Berendsen

Als we twee zelfstandig naamwoorden aan elkaar plakken, gebruiken we meestal de tussenletters -en.

In gesproken Nederlands spreken we de letter 'n' vaak niet of nauwelijks uit. Hierdoor is het moeilijk om te horen of je -e of -en moet schrijven.

We schrijven -e als het eerste woord van de samenstelling:

  1. een persoon of object is, waarvan er duidelijk maar één is
  2. geen zelfstandig naamwoord is (maar een bijvoeglijk naamwoord, een bijwoord, een werkwoord, etc.)
  3. een vaste ('gefossiliseerde') combinatie vormt met het tweede woord

Er bestaan zoveel uitzonderingen op deze drie regels, dat het raadzaam is om de spelling te controleren in een woordenboek of op de website van de officiële Nederlandse woordenlijst: Dit is een externe link, die in een nieuw venster wordt geopend.www.woordenlijst.org.

Tussenletter -e

1. Het eerste woord is een persoon of object, waarvan er duidelijk maar één is:

de koningin + de dag (de) Koninginnedag de verjaardag van onze (enige) koningin
de zon + de straal de zonnestraal we hebben maar één zon
de maan + de schijn de maneschijn we hebben maar één maan

2. Het eerste woord is geen zelfstandig naamwoord:

spinnen + het wiel het spinnewiel van het werkwoord 'spinnen'
wiegen + het lied het wiegelied van het werkwoord 'wiegen'
rood + de kool de rodekool van het bijvoeglijk naamwoord 'rood'

Merk op dat de meeste samenstellingen die met een werkwoord of bijvoeglijk naamwoord beginnen, helemaal geen tussenletter krijgen. Deze regel vertelt je alleen dat, áls je een tussenletter gebruikt, je -e moet schrijven.

3. De samenstelling is een vaste ('gefossiliseerde') samenstelling. De betekenis van de samenstelling is geen optelsom van de betekenissen van de afzonderlijke woorden.

de bak + de baard de bakkebaard moeten we deze baard in een bak doen?
de bruid + de gom de bruidegom gom (lijm) om een bruid mee te lijmen?
de el + de boog de elleboog een boog van een el (oude lengtemaat) lang?

In de laatste kolom staat de betekenis, als we de samenstelling letterlijk zouden nemen. Dit doen we dus niet.

Tussenletter -en

In het algemeen gebruiken we -en als tussenletters, tenzij ze onder een van de drie bovenstaande categorieën vallen.

We moeten ons niet alleen afvragen of we -e of -en moeten gebruiken; we kunnen namelijk ook '-s' gebruiken. Dit bespreken we uitgebreid op de volgende pagina.

We gebruiken -en als tussenletter, als het meervoud van het eerste woord uitsluitend op -en eindigt. Doordat de meeste woorden alleen -en krijgen in het meervoud, is -en ook de meest gebruikte tussenletter.

het paard + de stal de paardenstal
het gebaar + de taal de gebarentaal
het bed + het goed het beddengoed
de toets + het bord het toetsenbord
de punt + de slijper de puntenslijper
de waar + het huis het warenhuis

Vragen? Vragen?
     Bezoek ons forum!

Laatst bijgewerkt op: May 22, 2008 ::