Er is geen duidelijk verschil tussen elk en ieder. Ze zijn meestal uitwisselbaar. Er is echter een tendens om:
- ieder te gebruiken voor personen
- elk te gebruiken voor dingen
- elk te gebruiken als we praten over een kleine groep mensen of dingen
| Voornaamwoord
| Toepassing
|
| elk
| enkelvoud
|
| ieder
| enkelvoud
|
Elk(e) en ieder(e) voor een zelfstandig naamwoord
Als we elk of ieder voor een zelfstandig naamwoord gebruiken (bijvoorbeeld elke keer), moeten we het verbuigen zodat het bij het geslacht van het zelfstandig naamwoord past. Voor het-woorden zeggen we elk of ieder. Voor de-woorden voegen we een -e toe: elke en iedere.
We gebruiken elk(e) en ieder(e) alleen voor enkelvoudige zelfstandige naamwoorden.
| Vorm
| Voor welk type zelfstandig naamwoord?
|
| elk / ieder
| het-woorden
|
| elke / iedere
| de-woorden
|
In de voorbeeldzinnen hieronder kun je zien hoe elk en ieder worden verbogen aan de hand van het zelfstandig naamwoord dat erbij hoort.
[de dag] Ik fiets elke dag naar mijn werk.
|
[het bibliotheekboek] Elk bibliotheekboek heeft een unieke code.
|
[de deelnemer] Iedere deelnemer ontvangt een officieel attest.
|
[het meisje] Op Valentijnsdag stuurt hij ieder meisje in zijn klas een kaart.
|
Elk van en ieder van
Elk en ieder worden zelden onafhankelijk gebruikt. Als dat wel gebeurt, dan meestal in de vorm elk van of ieder van.
Onthoud dat elk en ieder altijd enkelvoud zijn.
| Ieder van hen moest zich legitimeren.
|
| Ik heb het met elk van jullie besproken.
|
We gebruiken meestal elk als de groep waar we het over hebben vrij klein is. Je zult niet snel "ieder van mijn vier collega's" horen.
Elk en ieder onafhankelijk gebruikt
Elk en ieder worden onafhankelijk gebruikt in een paar vaste uitdrukkingen:
| Ieder voor zich.
|
| Voor elk (or ieder) wat wils.
|
Predicatief elk en ieder
Elk en ieder kunnen ook voorkomen ergens* na het zelfstandig naamwoord waar ze bij horen. In dat geval geven ze wat extra, niet essentiële, informatie. Deze informatie kan ook weggelaten worden.
| De boeken hebben elk een unieke code.
|
Het gebruik van elk in deze zin dient om te benadrukken dat we met 'de boeken' 'elk individueel boek' bedoelen. Zonder elk zouden we kunnen denken dat er één unieke code is voor alle boeken samen.
| De schilderijen hebben elk € 20.000 gekost.
|
| De leerlingen hadden ieder een gedicht geschreven.
|
Zonder dat extra elk of ieder konden we denken dat alle schilderijen samen waren gekocht voor € 20,000 en dat de studenten samen één gedicht hadden geschreven.
We kunnen natuurlijk ook gewoon schrijven "Elk schilderij heeft € 20.000 gekost" en "Iedere leerling had een gedicht geschreven".
(*) Voor de precieze positie van dit 'elk' of 'ieder' in de zin, zie woordvolgorde: diversen.