Je bent hier: Grammatica > werkwoorden > Meer scheidbaar of onscheidbaar

Meer scheidbaar of onscheidbaar
  • Klik hier om de pagina af te drukken. Alleen de tekst in de middelste kolom wordt afgedrukt
  • Verstuur deze pagina per e-mail
  • {Voeg deze pagina toe aan je favorieten [IE])
  • Meld een fout
  • Bekijk de wikicode van deze pagina

Vertaald uit het Engels door Joke Kalisvaart

Samengestelde werkwoorden die beginnen met de voorvoegsels mis, om, onder, over, vol, aan, achter, door, voor en weer kunnen scheidbaar of onscheidbaar zijn (zie ook de vorige pagina).

Elke combinatie van een voorvoegsel met een werkwoord heeft zijn eigen richtlijnen om te zien of het een scheidbaar of een onscheidbaar werkwoord is. Die richtlijnen worden hieronder uitgelegd.

Meestal scheidbare werkwoorden Meestal onscheidbare werkwoorden
aan, achter, door, om, onder, voor, weer mis, over, vol
Meestal scheidbaar

De onscheidbare werkwoorden kun je in deze lijst bekijken:

achter-, door-, voor-, weer-, onder-, om-
Meestal onscheidbaar

De scheidbare werkwoorden kun je in deze lijst bekijken:

mis-, over-, vol-.

Mis

Bijna alle werkwoorden die met mis beginnen zijn onscheidbaar. Daarom is het handig om de scheidbare mis-werkwoorden uit je hoofd te leren:

Lijst van scheidbare mis-werkwoorden

De betekenis van mis in onscheidbare werkwoorden is 'verkeerd', bijvoorbeeld:

  • misleiden
  • misdragen

De betekenis van mis in de scheidbare werkwoorden is letterlijk mis, niet raak, bijvoorbeeld:

  • misslaan
  • mislopen

Om

De meeste om-werkwoorden zijn scheidbaar. Alle om-werkwoorden die niet in de lijst van onscheidbare om-werkwoorden staan, zijn scheidbaar.

Het woord om heeft verschillende betekenissen (rondom, opdat, terug). Onscheidbare om-werkwoorden hebben om altijd in de betekenis van 'rondom'.

Onder

De meeste onder-werkwoorden zijn scheidbaar. Als 'onder' een deel is van een scheidbaar werkwoord, dan betekent het letterlijk 'onder'. Voorbeelden zijn:

  • onderdompelen
  • onderduwen
  • ondersneeuwen

Meestal is het werkwoord onscheidbaar als de betekenis van 'onder' niet letterlijk 'onder' is. Maar de betekenis van 'onder' als voorvoegsel in onscheidbare werkwoorden varieert enorm:

  • ondernemen
  • onderschatten
  • onderwijzen

Onder-werkwoorden die niet in de lijst van onscheidbare onder-werkwoorden staan, zijn scheidbaar.

Over

Het is moeilijk om te zeggen wat het verschil is tussen scheidbare en onscheidbare over-werkwoorden. 'Over' wordt op heel veel manieren gebruikt. 'Over' in de betekenis van 'te veel' is altijd deel van een onscheidbaar werkwoord. Als het beweging aangeeft, is het meestal deel van een scheidbaar werkwoord.

Over-werkwoorden die niet in de lijst van onscheidbare over-werkwoorden staan, zijn scheidbaar.

Vol

Verreweg de meeste samengestelde werkwoorden die met 'vol' beginnen zijn onscheidbaar. Er zijn een paar scheidbare vol-werkwoorden, die je kan vinden in de lijst van scheidbare vol-werkwoorden.

In de onscheidbare werkwoorden wordt 'vol' gebruikt in de betekenis van 'compleet' of 'voltooid', bijvoorbeeld:

  • volbrengen
  • volstaan

Maar er zijn ook een paar scheidbare vol-werkwoorden. Scheidbare werkwoorden gebruiken de letterlijke betekenis van 'vol', bijvoorbeeld:

  • volgieten
  • volstoppen

Aan, achter, door, voor, and weer

Werkwoorden die beginnen met 'aan', 'achter', 'door', 'voor' en 'weer' zijn scheidbaar. Er zijn eer paar uitzonderingen op deze regel.


Vragen? Vragen?
     Bezoek ons forum!
Laatst bijgewerkt op: December 13, 2007 ::