Je bent hier: Grammatica > Woordvolgorde > Plaats: waar?

Plaats: waar?
  • Klik hier om de pagina af te drukken. Alleen de tekst in de middelste kolom wordt afgedrukt
  • Verstuur deze pagina per e-mail
  • {Voeg deze pagina toe aan je favorieten [IE])
  • Meld een fout
  • Bekijk de wikicode van deze pagina

Vertaald uit het Engels door Joke Kalisvaart

Dit zinsdeel beantwoordt de vraag: "Waar(heen)?"

Of, preciezer: "Waar is het onderwerp op het moment dat de handeling/gebeurtenis plaatsvindt?". Ik heb het onderwerp benadrukt omdat een zinsdeel ook de plaats van een lijdend voorwerp kan aangeven, bijvoorbeeld in de zin "Ik gooi een bal tegen de muur". Tegen de muur geeft de plaats aan van de bal, niet van mij (het onderwerp).

Plaats

Zinsdelen die niet onder PLAATS vallen:

  • De vraag "waar is het lijdend voorwerp?" levert wel een plaats op, maar niet de plaats van het onderwerp. De plaats van het lijdend voorwerp valt in de categorie DIVERSEN in het rechter deel van de zin.
  • Hoewel de bijwoorden er, hier en daar vaak de plaats van het onderwerp aangeven, hebben ze hun eigen plaats in de zin. Samen vormen ze het zinsdeel EHD, dat aan het begin van het middendeel staat.

De positie van PLAATS is aan het eind van het middelste gedeelde van de zin. Het enige zinsdeel dat er nog achter kan komen is het lijdend voorwerp.

Voorbeelden

Links Midden Rechts
O&P TIJD MANIER PLAATS OW
Kees gaat morgen met Ineke naar de film ---
Left Middle Right
O&P TIJD MANIER PLAATS OW
Jelle heeft vorig jaar drie maanden in Zuid-Afrika gewoond

Om PLAATS te vinden, vragen we "Waar was Jelle (het onderwerp) tijdens deze gebeurtenis?"

Drie maanden beantwoordt niet de vraag "Wanneer?" maar "Hoe lang?", een hoe-vraag (MANIER).

Links Midden Rechts
O&P TIJD MANIER PLAATS OW
Hij is vrijdag de hele avond op kantoor gebleven

In deze zin is de PLAATS op kantoor.

Links Midden Rechts
O&P TIJD MANIER LV DIV OW
Ik heb gisteren per ongeluk mijn sleutels in de gracht laten vallen

In de gracht is de plaats van de sleutels (het lijdend voorwerp) en valt dus onder DIVERSEN. Deze zin heeft geen PLAATS-element, want de plaats van het onderwerp wordt niet genoemd (hoewel we kunnen aannemen dat het onderwerp naast het kanaal stond).

Links Midden Rechts
O&P PLAATS LV DIV OW
Wij hebben thuis een antieke klok aan de muur hangen

Twee opmerkingen over de zin hierboven:

  1. Aan de muur is duidelijk de plaats van het lijdend voorwerp, niet van het onderwerp.
  2. De zin in dit voorbeeld beschrijft geen actie of gebeurtenis. Veel zinnen beschrijven geen gebeurtenis maar een toestand. Als je vraagt "waar vindt de gebeurtenis plaats dat jullie een antieke klok aan de muur hangt hebben hangen?", kunnen we antwoorden "Overal waar we zijn". Of we nou in India zijn of in Mexico, de antieke klok hangt nog steeds thuis aan de muur (hopelijk). Desondanks beschouwen we thuis toch als een PLAATS-element.

Vragen? Vragen?
     Bezoek ons forum!
Laatst bijgewerkt op: January 24, 2009 ::