Soms is het nodig om een extra er te gebruiken aan het begin van een zin. Of dit nodig is hangt af van het onderwerp. We doen het meestal als het onderwerp 'ongedefinieerd' is (meer uitleg hieronder).

Van alle soorten er is dit voor de meeste mensen de moeilijkste. Dat is begrijpelijk, want er zijn geen overduidelijker regels voor het gebruik. Dit type er wordt echter erg veel gebruikt, vooral in gesproken Nederlands.

De extra er is niet gemakkelijker uit te leggen en nog moeilijker te begrijpen. Maak je geen zorgen als je niet alles op deze pagina begrijpt. Als je genoeg Nederlands leest en hoort, ga je het vanzelf goed gebruiken.

Wanneer gebruiken we een extra er?

Meestal beginnen we een zin met een extra er als het onderwerp niet-specifiek en ongedefinieerd is.

Een voorbeeld zal helpen om duidelijk te maken wat hiermee bedoeld wordt. Als ik zeg dat gisteravond iemand met mij gesproken heeft, is het onderwerp (iemand) ongedefinieerd maar het was een specifiek persoon (ik zeg alleen niet wie). Als ik zeg dat iemand een briefje in mijn brievenbus heeft gestopt, dan is het onderwerp niet alleen ongedefinieerd maar ook niet-specifiek (het kan iedereen geweest zijn).

Niet-specifieke en ongedefinieerde onderwerpen beginnen meestal met:

• een onbepaald lidwoord: een of geen lidwoord voor het meervoud
• een hoofdtelwoord: bijvoorbeeld drie, vier, vijf enz.
• een onbepaald voornaamwoord: bijvoorbeeld geen, enige, enkele, wat, iemand, iets

Of een extra er nodig is of niet is niet altijd even duidelijk en soms zijn zelfs de experts het niet eens. Sommigen houden meer van zinnen zonder er anderen geven de voorkeur aan zinnen met er. Veel kranten vermijden tegenwoordig het gebruik van dit type er volledig, wat soms ongrammaticale zinnen oplevert.

Voorbeelden van zinnen met een extra er

Zoals je kunt zien maakt een extra er het onderwerp nog onspecifieker.

Een man komt binnen.

Er komt een man binnen.

Dikke wolken hangen boven de stad.

Er hangen dikke wolken boven de stad.

Twee mensen waren vrolijk aan het praten.

Er waren twee mensen vrolijk aan het praten.

Enkele mensen kwamen te laat.

Er kwamen enkele mensen te laat.

Merk op dat er inversie optreedt als de zin niet met het onderwerp begint. Zie ook onderwerp en persoonsvorm.

Geen extra er

Het probleem is dat een extra er niet altijd mogelijk is, zelfs als het onderwerp begint met een onbepaald lidwoord of voornaamwoord of een hoofdtelwoord.

Een extra er is niet mogelijk als het onderwerp:

1. verwijst naar een algemene categorie;
2. deel is van een algemene stelling of regel;
3. specifiek is (hoewel ongedefinieerd)

• Het onderwerp verwijst naar een algemene categorie:

Een republiek heeft een president, een koninkrijk een vorst.

Fruit bevat veel vitaminen en mineralen.

• Het onderwerp is een algemene stelling of regel:

Twee zwaluwen maken nog geen zomer.

Blauw en geel vormen samen groen.

• Het onderwerp is ongedefinieerd maar wel specifiek

Zoals hierboven al is uitgelegd: als ik zeg dat iemand gisteren tegen mij sprak, dan is het onderwerp weliswaar onbepaald (ik zeg niet wie het was), maar wel specifiek (ik weet wie het was).

Als het onderwerp specifiek is, gebruiken we geen extra er:

Sommige voorstellen bleken niet realistisch.

Een loodgieter heeft mijn kraan gerepareerd.

Verplicht extra er

Als het onderwerp van een zin een vragend voornaamwoord is, is een extra er meestal verplicht. Vragende voornaamwoorden worden gebruikt om vragen te maken.

Wie heeft er aan de noodrem getrokken?

Welk getal volgt er op tweeëntwintig?

Wat zou er kunnen gebeuren?

Help!

Het gebruik van dit type er is erg ingewikkeld. Het is niet erg waarschijnlijk dat je na het lezen van deze pagina precies weet wanneer je dit type er moet gebruiken en wanneer niet. Als je meer uitleg of voorbeelden nodig hebt, laat dan een bericht achter op het forum. Zie ook het forumonderwerp The use of er or het.